Komende evenementen
zo aug 19, 2018
Binck Bank Tour
zo aug 19, 2018
Cyclassics Hamburg
wo aug 22, 2018
Veenendaal-Veenendaal Classic
za aug 25, 2018
Vuelta a Espãna
zo aug 26, 2018
Bretagne Classic
zo aug 26, 2018
Vuelta a Espãna
ma aug 27, 2018
Vuelta a Espãna
di aug 28, 2018
Vuelta a Espãna
wo aug 29, 2018
Vuelta a Espãna
do aug 30, 2018
Vuelta a Espãna
vr aug 31, 2018
Verjaardag Willem van den Berg
vr aug 31, 2018
Vuelta a Espãna
za sep 01, 2018
Vuelta a Espãna
zo sep 02, 2018
Ronde van Groot-Brittannië
zo sep 02, 2018
Vuelta a Espãna
ma sep 03, 2018
Ronde van Groot-Brittannië
ma sep 03, 2018
Vuelta a Espãna
di sep 04, 2018
Ronde van Groot-Brittannië
di sep 04, 2018
Vuelta a Espãna
wo sep 05, 2018
Ronde van Groot-Brittannië
wo sep 05, 2018
Vuelta a Espãna
do sep 06, 2018
Ronde van Groot-Brittannië
do sep 06, 2018
Vuelta a Espãna
vr sep 07, 2018
Grand Prix Cycliste de Québec
vr sep 07, 2018
Ronde van Groot-Brittannië
vr sep 07, 2018
Vuelta a Espãna
za sep 08, 2018
Ronde van Groot-Brittannië
za sep 08, 2018
Vuelta a Espãna
zo sep 09, 2018
Ronde van Groot-Brittannië
zo sep 09, 2018
Vuelta a Espãna
Login
Door hier in te loggen kom je op de Ledenpagina van STG Renkum/Heelsum



Banner

 

<<Terug

Schaatsen slijpen

Het belang van scherpe schaatsen
Scherpe schaatsen zijn belangrijk voor de grip op het ijs. Zorg er dus voor dat de schaatsen altijd scherp zijn, zowel voor training als voor een wedstrijd. Stompe schaatsen zijn slecht voor het plezier, het leereffect en de prestatie. Als je wat vaker slijpt, is het elke keer ook wat minder werk en rijd je altijd op scherpe schaatsen.

De theorie van het slijpen is om op de hele snijrand van de ijzers (links en rechts, van voor naar achter) een 100 % haakse hoek te maken, ook onder een vergrootglas zonder ronde hoekjes, putjes en braampjes. Dit betekent dus dat de ijzers rechtop in het blok moeten staan en je met een vlakke steen moet slijpen.

Het principe
Bij slijpen maak je gebruik van het verschijnsel “metaalmoeheid”. Als je met een slijpsteen over de ijzers gaat, ontstaan er aan weerszijden zogenaamde bramen (zie foto1 links). Door nu met een wetsteentje, ook wel afbraamsteentje genoemd, langs de zijkanten van de ijzers te gaan, wordt de braam de andere kant opgeduwd (zie foto 1 rechts). Door dit een aantal malen te herhalen, zal de braam door “metaalmoeheid” afbreken.

bramen_bij_slijpen_300
foto 1

Het voelen van braam en scherpte
Een braam voel je, door met lichte druk met het uiteinde van je nagel (rug van de nagel langs de zijkant van het ijzer) over de rand van het snijvlak te glijden. Haakt het, dan is dat de braam. Door met geringe druk met de vlakke nagel over het snijvlak te schrapen (in de richting van de schoen) kun je kijken of het makkelijk schilfert. Dat is een teken van scherpte (zie foto 2).

scherpte-controleren_300
foto 2

Scherpte kun je ook zien door de schaats onder het licht te houden en er in een hoek van ca. 45 graden bij langs te kijken. Als het licht op een ronde rand weerkaatst, is de schaats niet scherp.
De binnenkant van het rechterijzer is een goede plek om je een beeld te vormen van de scherpte van de schaats. Deze rand wordt bij het schaatsen doorgaans het zwaarst belast en dus het snelst stomp.

De ronding 
Naast scherpe schaatsen zijn rechte ijzers met een goede ronding belangrijk. Als het ijzer rechtop staat, spoort de schaats vooruit. Door het ijzer te kantelen (in de schaatstechniek door verplaatsing van het lichaamszwaartepunt en sturing vanuit de enkel) stuur je de schaats doordat de ronding zijn werk gaat doen. Laat de ronding regelmatig controleren met een mal of een rondingsmeter.
Een doorsnee ronding is er één die overeenkomt met een cirkel met een straal van 21 meter. Kinderen kunnen gerust met iets meer ronding schaatsen, die hun beweeglijkheid en speelsheid op het ijs ten goede komt. Als kinderen teveel door de enkels zakken (hopelijk rijden ze niet te vroeg op hoge ijzers) kan het iets naar binnen verplaatsen van de buizen (indien mogelijk) het plezier in het schaatsen behoorlijk ten goede komen.
Na diverse malen slijpen zal, hoe goed je ook je best doe, de ronding langzamerhand uit de schaatsen verdwijnen. Of de ronding nog enigszins goed is, kan je controleren door de schaatsen tegen elkaar te houden (zie foto 3). Het is verstandig om één keer per jaar de juiste ronding in je schaatsen te laten slijpen.

ronding_controleren_300
foto 3

 

Bending
Het benden (buigen) van het ijzer voor de langebaan levert alleen winst op bij eindtijden rond de 35 á 36 seconden. Pas bij deze bochtensnelheden levert de grip meer winst op dan de eigen sturing van de schaats op het rechte eind. Met het benden van schaatsen wordt ook het slijpen van de ronding werk op het oog. 


Het slijpmateriaal

Het slijpblok / de slijptafel
Het betere slijpblok is stevig, heeft aanslagblokjes voor de hoogtestelling van de schaatsen en een aanslagplaatje voor de uitlijning van de buizen voor/achter. Het is prettig als het slijpblok op rubbers staat, zodat het niet glijdt. Deze zijn ook zelf aan te brengen.  Je kunt hem ook met schroeven op je "werkbank" vast zetten.
Essentieel bij een slijpblok is de aanwezigheid van “rechte hoeken” als de schaatsen geplaatst zijn. Een blok dat bijvoorbeeld rechte hoeken heeft bij ijzers van 0,9 mm breed, heeft deze niet bij buizen van 1,1 mm, en andersom. Dit betekent dat ijzerbreedtes die niet bij het blok horen, betekenen dat de ijzers niet 100 % haaks geslepen worden. De JOHA slijptafel heeft een constructie waarbij alle ijzers recht in het blok staan. 

       slijpbok_283  slijpset_328
foto 4                                                                                                          foto 5            

Check van haakse hoeken 
Slijp je schaatsen scherp en glad. Om te controleren of je schaatsen haaks in het blok staan kun je de linker en rechter schaats een keer wisselen. Haal de (vlakke) steen nogmaals over de ijzers en controleer via de krasjes of de steen over de volle breedte van het ijzer pakt. Als dat het geval is, staan de ijzers recht in het blok. Van belang is dat schaatsen altijd 100 % hetzelfde in je blok staan. Merk dus de aanslagblokjes, zodat je die steeds op dezelfde wijze plaatst. Een theoretisch minimaal verschil betekent dan niet dat de schaatsen steeds net iets anders in het blok staan en je dus feitelijk teveel moet slijpen om de ijzers overal vlak en scherp te krijgen. Sommige mensen plakken stroken glad tape langs de sleuven in het blok waarover een braamsteentje kan glijden (zie foto 6). 

afbramen_op_bok_bovenaanzicht_300
foto 6

De slijpsteen 
De meeste schaatsen worden geslepen met een slijpsteen die een grove en een fijne kant heeft.

slijp-polijstzijde_300

Het is belangrijk dat de slijpsteen goed vlak is en dit ook blijft. Bij verkeerd gebruik zal de steen namelijk uithollen. Na verloop van tijd zal de steen vollopen met slijpsel en zal de grove slijpzijde minder goed slijpen. Dit is te verhelpen door op een vlakke steenachtige ondergrond (bijvoorbeeld een stoeptegel, betonvloer of glasplaat, zie foto 7) wat zilverzand te strooien en hier met de steen over heen te schuren. Hierdoor wordt niet alleen het slijpsel uit de steen getrokken, maar wordt de steen ook weer iets vlakker gemaakt. In de handel zijn hiervoor ook speciale slijpkorrels te verkrijgen (zie foto 8).

steen-vlakken_300         slijpkorrels_252
foto 7                                                                                                     foto 8
 

Diamant
Er zijn ook slijpstenen van ander materiaal met een diamantcoating of keramische diamantlaag. Deze moet je met water gebruiken, zijn altijd vlak en gaan erg lang mee. Omdat je minder goed voelt wat er gebeurt, worden deze niet aanbevolen voor beginnende slijpers. Daarbij zijn ze redelijk kostbaar. Daarentegen breken ze niet als je ze een keer laat vallen. Let er op dat je met een diamantsteen bijna geen braam slijpt. Slijp dus niet te lang door. 

De polijststeen
Om het glijvlak van de schaatsen extra glad te krijgen, kun je gebruik maken van speciale polijststenen. Deze zijn er in verschillende soorten en uitvoeringen, zoals de Arkansas steen en de driehoek met polijststroken van Zandstra. Sommigen wikkelen ook een krant om de gewone slijpsteen. 

De braamsteen
Naast een goede slijpsteen heb je ook braamsteentjes nodig. Ook deze zijn er in verschillende soorten en maten. Braamsteentjes zijn er ook in diamant. Bramen kun je niet te ver afslijpen. Daarmee zijn de diamant braamsteentjes voor iedereen wel erg handig, hoewel redelijk prijzig. Er zijn schaatsers, vooral in het buitenland, die met stanleymes of andere “schrapers” de braam eraf snijden. Naast een paar reserveveters mag een braamsteentje in geen enkele schaatstas ontbreken.  

Het slijpen 

Voorbereiding
Zet de slijptafel klaar met aanslagblokjes, –plaatje erop voor het positioneren van de schaatsen. Plaats de schaatsen in het blok met de binnenzijdes van de schoen naar elkaar toe. Positioneer de buizen door ze tegen de aanslag boven (zie foto 9) en tegen de aanslag voor te houden als je de knoppen aandraait (zie foto 10). Doe dat aandraaien normaal, dus niet met grote kracht. Vast is vast. Verwijder dan de aanslagblokjes en het plaatje of laat deze zakken (afhankelijk van het blok). Houd het blok zo dat de achterkanten van de schaatsen naar je toe wijzen. Plaats het slijpblok op een prettige werkhoogte met goed licht. Wanneer je veel schaatsen slijpt, kan een mondkapje de stofbelasting van je longen beperken. 

bovenaanslag_512
foto 9

 vooraanslag_300
foto 10

Het slijpen
Ga slijpen. Zijn de schaatsen erg stomp, begin dan met de grove kant van de steen. Slijp je met diamant, gebruik dan voldoende water. Sommige mensen slijpen ook met een steen nat of met olie. Houd de steen in lijn met het blok. Dus niet met de linker- of rechterzijde naar voren, want dat levert door de ronding van de schaats een torderend slijpvlak op. 

Laat de steen met minimale druk van je af glijden en haal hem zonder druk terug. Zorg dat je overal evenveel druk zet en dat je elk deel van het ijzer evenveel slijpt. Het is van groot belang niet te hard op de steen te drukken, maar de steen z'n werk te laten doen. Bij te hard drukken, zal de steen de neiging hebben uit te hollen. Ook bestaat de mogelijkheid dat je de ronding in de schaatsen er uit slijpt. Je zal immers geneigd zijn in het midden harder te drukken dan bij de uiteinden, omdat je daar weer een terugtrekkende beweging maakt. 
Sommigen slijpen in hele halen. Anderen in kleinere, overlappende stukjes. Slijp de bocht voor- en achteraan het ijzer niet mee met je goede slijpsteen. Gebruik daar een andere steen voor, anders beschadig je je goede steen. De achterkant van het ijzer hoort zo rond als een dubbeltje te zijn. Dat is veilig voor jezelf en anderen en het is daarom ook een eis om een marathon te mogen rijden. 

Beweeg de steen diagonaal over de schaatsen. Van links achter naar rechts voor en na een aantal bewegingen afwisselen van rechts achter naar links voor (zie foto 11 en 12). Dat slijpt beter en je gebruikt een groter vlak van de steen. Let wel op dat de steen niet kantelt. Slijp door tot je overal een braam hebt. De schaatsen zijn nu scherp. Als je meer ervaring hebt, kun je ook iets eerder stoppen. Het laatste stukje scherpte ontstaat dan bij het naslijpen en polijsten.

slijprichting_300     slijpen_300
foto 11                                                                                                   foto 12    

Afbramen
Na verloop van tijd zal er een braam aan weerszijden van de ijzers ontstaan. Als de schaatsen nog redelijk scherp waren is dat al snel, zijn ze bot, dan duurt dat wat langer. Gebruik tijdens het slijpen af en toe het kleine steentje om tussentijds af te bramen (zie foto 13). Verander de diagonale slijprichting langzamerhand in een richting evenwijdig aan de schaatsen en gebruik uiteindelijk de polijstzijde van de steen door deze om te draaien. Het komt er dus op neer om slijpen en afbramen steeds af te wisselen. Hoe vaak dit moet, hangt af van hoe bot of hoe scherp de schaatsen op dat moment zijn. De schaatsen zijn nu scherp, en ze kunnen uit het blok genomen worden. Eventueel kan je ze nu nog één keer afbramen (zie foto 14).

afbramen_op_bok_368      afbramen_los_300
         foto 13                                                                                                   foto 14      


Polijsten
Na het afbramen ga je polijsten. Je laat nu de zijwaartse beweging van de steen achterwege, en slijpt dus in de richting van het ijzer. Resterende krasjes komen zo in de lengterichting. Door zachtjes te polijsten, wordt het ijzer gladder en het stukje braam dat rechtop is komen te staan, slijp je weer af. Afbramen en polijsten kun je een paar keer kort herhalen: de braam wordt steeds kleiner en het glijvlak steeds gladder. Het laatste polijsten kan ook met een polijststeen of de driehoek met polijststroken. Je eindigt met polijsten. 

Klaar!

Haal aan het eind de schaatsen voorzichtig uit het blok. Je kunt ze daarna nog 1 x afbramen met de vlakke steen op de zijkant van het ijzer. Voor stevigheid kun je ijzers op de rand van de slijptafel leggen. Let er weer op dat het steentje niet kantelt. Na een laatste controle of de braam overal weg is, ben je klaar. 

Tot slot
Let bij aanschaf van schaatsen vooral op de pasvorm van de schoen. Deze moet voldoende steun geven om de enkels, overal goed aansluiten en de tenen voldoende ruimte geven. Plaats bij het passen (en daarna bij het aantrekken om te schaatsen) de hak goed achter in de schoen. Zet kinderen pas op hoge noren als ze goed recht op lage noren kunnen staan. Overleg over de wenselijkheid van een klapset met de trainer. 

Berg schaatsen niet in de hoezen weg, maar bijvoorbeeld in een handdoekzak (zie foto 15), of stoffen hoezen die je zelf maakt of in de winkel koopt (zie afbeelding 16). De harde kunststof hoezen zijn om naar en van het ijs te lopen en de schaatsen onder of af te doen. Stap met de hoezen op het ijs en doe ze dan pas af. Droog de ijzers na het schaatsen af, neem ze in de handdoekzak of stoffen hoezen mee naar huis en laat ze daar nog even nadrogen (niet op de kachel). 

schaatshanddoek_323  schaatshoezen_300
foto 15                                                                                                         foto 16

 
Schoenen houden ervan af en toe een keer ingewreven te worden met leervet. Controleer af en toe en smeer eventueel de klapinrichting en houd de cups onder de hak schoon. Laat de ijzers niet ver openklappen als je er op loopt; dat is niet zo goed voor de veren. Vervang oude veters, bij voorkeur door wax-veters. 

Hoe scherp en hoe goed je materiaal ook is: het is en blijft de schaatser die het moet doen. De gedachte is wel dat zowel plezier als prestatie op elk niveau door optimaal materiaal (binnen de grenzen van redelijkheid, uiteraard ook financiële) positief worden beïnvloed.
Slijp bij natuurijs extra vaak. Op natuurijs worden schaatsen veel sneller bot. 

 

Laatst aangepast (zondag, 20 november 2011 20:01)